Η Χαλκίδα κρύβει σημαντικά αρχαία μνημεία και αξιοθέατα στην Εύβοια, με ένα από τα πλέον επιβλητικά να είναι η Λαξευτή Κλίμακα στην περιοχή του Αγίου Στεφάνου στο Βαθροβούνι. Αν και η λαϊκή παράδοση συνδέει τα σκαλοπάτια με το παλάτι που διατηρούσε η μυθική βασίλισσα Αρέθουσα, οι ανασκαφές έδειξαν ότι πρόκειται για έναν αρχαίο επιτύμβιο βωμό, ανατρέποντας τα μέχρι πρότινος δεδομένα.
Το ταφικό αυτό σύνολο, που εκτείνεται γεωγραφικά από τις Καμάρες μέχρι τα τοπικά σφαγεία, αποτελεί μια μοναδική κλιμακωτή κατασκευή η οποία έχει σκαλιστεί εξ ολοκλήρου στον φυσικό βράχο. Στην αρχική του μορφή το μνημείο διέθετε οκτώ αναβαθμούς, ωστόσο σήμερα διασώζονται μόνο οι έξι βαθμίδες, καθώς έχουν υπάρξει σύγχρονες επεμβάσεις που αλλοίωσαν τον χώρο. Οι διαστάσεις του έργου είναι εντυπωσιακές, καθώς φτάνει σε ύψος τα τέσσερα μέτρα και είκοσι πέντε εκατοστά, ενώ το πλάτος του ξεπερνά τα τέσσερα μέτρα.
Η αρχιτεκτονική διάταξη των σκαλοπατιών παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω της ασυμμετρίας τους. Η πρώτη βαθμίδα έχει πλάτος λίγο πάνω από ένα μέτρο, ενώ η δεύτερη επεκτείνεται στο ενάμισι μέτρο. Η πέμπτη βαθμίδα ξεχωρίζει καθώς λειτουργεί ως ένα ευρύχωρο πλατύσκαλο με πλάτος που ξεπερνά τα δύο μέτρα. Αμέσως μετά την έκτη βαθμίδα, ο βράχος διαμορφώνεται σε ένα θρανίο ύψους σχεδόν εβδομήντα εκατοστών, το οποίο περικλείει έναν προσεκτικά λαξευμένο ορθογώνιο χώρο.
Η πραγματική χρήση της κατασκευής ως βωμού συνδέεται στενά με τα ταφικά έθιμα της εποχής. Οι συγκεκριμένοι βωμοί, οι οποίοι λαξεύονταν ώστε να θυμίζουν θρόνους, εμφανίζονται από τα γεωμετρικά μέχρι και τα ελληνιστικά χρόνια. Η μορφολογία αυτή σχετίζεται άμεσα με τη λατρεία του κενού θρόνου, μια πανάρχαια θρησκευτική πρακτική που απαντάται κυρίως στους Χετίτες και τους Μινωίτες.
Η ιστορική σημασία της περιοχής δεν περιορίζεται στα αρχαία χρόνια. Βορειοανατολικά του βωμού βρίσκεται σήμερα το εκκλησάκι του Αγίου Στέφανου, το οποίο είναι θεμελιωμένο πάνω στα ερείπια μιας επιβλητικής παλαιοχριστιανικής βασιλικής που χρονολογείται στα μέσα του 6ου αιώνα μ.Χ. Το γεγονός αυτό επιβεβαιώνει τη συνεχή ιερότητα του χώρου ανά τους αιώνες.
Το Βαθροβούνι αποτελούσε τον πυρήνα της αρχαίας πόλης, λειτουργώντας ως το διοικητικό, θρησκευτικό και εμπορικό κέντρο. Στο πλαίσιο των ευρύτερων αρχαιολογικών ερευνών στη Χαλκίδα, έχουν έρθει στο φως θεμελιώδη τμήματα του οικιστικού ιστού γύρω από τις Καμάρες και την Αγία Ελεούσα, καθώς και τμήματα της αρχαίας αγοράς. Ιδιαίτερης τεχνικής αξίας θεωρείται το αρχαίο υδρευτικό και αποχετευτικό σύστημα, το οποίο αποτελούσε ένα έργο τεράστιας κλίμακας. Τέλος, τα μεγάλα νεκροταφεία της κλασικής και ρωμαϊκής εποχής ολοκληρώνουν την εικόνα μιας άρτια οργανωμένης και ακμάζουσας αρχαίας κοινωνίας.
