- Το σημερινό κάστρο κατασκευάστηκε από τους Οθωμανούς το 1684 σε σχέδια του Βενετού Gerolimo Galopo για την άμυνα της Χαλκίδας, σε μια τοποθεσία που πιθανώς ταυτίζεται με την αρχαία πόλη Κάνηθο.
- Παρά την πολιορκία του από τον Μοροζίνι το 1688, το φρούριο παρέμεινε απόρθητο και υπό τουρκική κατοχή μέχρι την παράδοσή του στο Ελληνικό κράτος μετά την Επανάσταση.
- Η αρχιτεκτονική του ακολουθεί ευρωπαϊκά πρότυπα με χαρακτηριστικό τον επτάπλευρο πύργο, ενώ εντός των τειχών σώζεται ο ναός του Προφήτη Ηλία του 1895 και δύο ρωσικά κανόνια.
- Η στρατηγική του θέση στον λόφο της Φούρκας στη βοιωτική ακτή το καθιστά σημαντικό μνημείο ελέγχου των στενών του Ευρίπου, με ενσωματωμένα αρχαία αρχιτεκτονικά μέλη στην τοιχοποιία του.
Η στρατηγική τοποθεσία του Κάστρου στον λόφο της Φούρκας, στη βοιωτική ακτή, ελέγχει τα στενά του Ευρίπου και την πόλη της Χαλκίδας εδώ και αιώνες. Πολλοί μελετητές ταυτίζουν τη θέση αυτή με την αρχαία πόλη Κάνηθο, καθώς στην επιφάνεια του εδάφους εντοπίζονται σποραδικά ίχνη κτισμάτων και τάφων. Αν και ο λόφος πιθανότατα οχυρώθηκε αρχικά κατά τη Ρωμαϊκή περίοδο, είναι ιστορικά βέβαιο ότι δεν διέθετε οχύρωση κατά τη διάρκεια των Βυζαντινών χρόνων, της Βενετοκρατίας, αλλά και κατά τους πρώτους αιώνες της Τουρκοκρατίας.
Το φρούριο που αντικρίζει κανείς σήμερα έχει μια ενδιαφέρουσα ιστορία κατασκευής. Οικοδομήθηκε από τους Τούρκους το 1684 με κύριο σκοπό την προστασία της Χαλκίδας από τις επιθέσεις των Βενετών. Το παράδοξο είναι πως σχεδιάστηκε από τον Βενετό Gerolimo Galopo, γεγονός που εξηγεί γιατί η αρχιτεκτονική του παραπέμπει περισσότερο σε ευρωπαϊκά και λιγότερο σε τουρκικά πρότυπα. Το κάστρο πέρασε τη μεγαλύτερη δοκιμασία του το 1688, όταν πολιορκήθηκε ανεπιτυχώς από τον Μοροζίνι. Οι Τούρκοι κατάφεραν να διατηρήσουν την κυριότητά του έως την απελευθέρωση, οπότε και το παρέδωσαν στο Ελληνικό κράτος.
Η μορφή του οικοδομήματος ακολουθεί βενετικά πρότυπα, διαθέτοντας έναν στενόμακρο περίβολο με προσανατολισμό από την Ανατολή προς τη Δύση. Στη βόρεια πλευρά υπάρχει προτείχισμα, ενώ η οχύρωση συμπληρώνεται από τρεις προμαχώνες και έναν μεγάλο πύργο. Αξίζει να σημειωθεί ότι σε αρκετά σημεία του περιβόλου έχουν εντοιχισθεί αρχαία αρχιτεκτονικά μέλη, ενώ το νότιο τμήμα του τοίχου διατηρείται σήμερα σε κακή κατάσταση. Ο πιο σύνθετος προμαχώνας είναι εξαγωνικός και βρίσκεται στην ανατολική πλευρά, κοιτάζοντας προς τη Χαλκίδα.
Στο εσωτερικό και τα περίχωρα του κάστρου ο επισκέπτης συναντά σημαντικά μνημεία και ευρήματα. Η μοναδική πύλη βρίσκεται στη νοτιοανατολική πλευρά, περιτριγυρισμένη από κτήρια στρατιωτικού χαρακτήρα. Στον ανατολικό τοίχο στέκει το κωδωνοστάσιο, χτισμένο στο σημείο όπου κάποτε βρισκόταν η καμπάνα συναγερμού, ενώ στις επάλξεις διατηρούνται δύο ρωσικά κανόνια του 19ου αιώνα. Το μόνο καλά σωζόμενο κτίσμα εντός του περιβόλου είναι ο ναός του Προφήτη Ηλία, που χρονολογείται από το 1895. Τέλος, το δυτικό άκρο του τείχους καταλαμβάνεται από έναν επιβλητικό επτάπλευρο πύργο, ο οποίος αποτελεί τη μεγαλοπρεπέστερη αμυντική κατασκευή του φρουρίου και η είσοδος σε αυτόν γίνεται μέσω ενός στενού καμαροσκεπή διαδρόμου που θυμίζει λαβύρινθο.
