Σε μικρή απόσταση από το κέντρο της Χαλκίδας και συγκεκριμένα ανάμεσα στις περιοχές Δροσιά και Λουκίσια, δεσπόζει ο ιστορικός λόφος Σαλγανέα, ένας τύμβος μοναδικής σημασίας που συνδέεται άρρηκτα με τον Ξέρξη, τον Σαλγανέα και τα γεγονότα που σημάδεψαν τους Περσικούς Πολέμους στην αρχαία Ελλάδα.
Στους πρόποδες του επιβλητικού βουνού Κτυπάς, το οποίο στην αρχαιότητα ονομαζόταν Μεσσάπιο, σώζεται μέχρι σήμερα ο τεχνητός αυτός λόφος που κουβαλά μια συγκλονιστική ιστορία. Ο Σαλγανέας ήταν ένας Βοιωτός ο οποίος το καλοκαίρι του 480 π.Χ., αμέσως μετά την ιστορική μάχη των Θερμοπυλών, ανέλαβε το δύσκολο έργο να οδηγήσει τον περσικό στόλο μέσα από τα στενά του Ευρίπου. Ο Μεγαβάτης, αρχιναύαρχος του Ξέρξη, βασίστηκε στις γνώσεις του τοπικού οδηγού για να διασχίσει με ασφάλεια την Ευβοϊκή θάλασσα, όμως η μορφολογία της περιοχής οδήγησε σε μια μοιραία παρεξήγηση.
Καθώς τα περσικά πλοία έπλεαν στον βόρειο Ευβοϊκό κόλπο, η ορατότητα προς τον πορθμό του Ευρίπου και την πόλη της Χαλκίδας ήταν περιορισμένη λόγω της χερσονήσου της Ανθηδόνας. Οι Πέρσες, βλέποντας τη στεριά να κλείνει μπροστά τους, πίστεψαν ότι ο Σαλγανέας τους είχε παρασύρει εσκεμμένα σε παγίδα για να τους καταστρέψει. Μέσα στην οργή τους και χωρίς να περιμένουν εξηγήσεις, οι εισβολείς δολοφόνησαν τον οδηγό τους. Λίγο αργότερα όμως, όταν τα πλοία περιέπλευσαν τη χερσόνησο και αντίκρισαν το πέρασμα του Ευρίπου, συνειδητοποίησαν το τραγικό τους λάθος.
Η μεταμέλεια του Πέρση βασιλιά ήταν τόσο μεγάλη, που διέταξε να αποδοθούν στον Σαλγανέα οι υψηλότερες τιμές. Με εντολή του Ξέρξη, κατασκευάστηκε ένας μεγαλοπρεπής τύμβος στο σημείο όπου θάφτηκε ο άδικα χαμένος οδηγός, ώστε η μνήμη του να μείνει αιώνια. Ο γεωγράφος Στράβωνας στα «Γεωγραφικά» του επιβεβαιώνει την ύπαρξη της πόλης Σαλγανεύς στην περιοχή, η οποία πήρε το όνομά της από τον ιδρυτή και ήρωα της τοπικής ιστορίας.
Σήμερα, οι κάτοικοι της περιοχής αναφέρονται στον λόφο με την ονομασία «Σωρός» ή «Τσούμπα του Σωρού», λέξεις που περιγράφουν τον τεράστιο όγκο χώματος και λίθων που χρησιμοποιήθηκαν για τη δημιουργία του μνημείου. Η αρχαιολογική έρευνα έχει φέρει στο φως σημαντικά ευρήματα και κτίσματα που χρονολογούνται έως τους Μυκηναϊκούς χρόνους, αποδεικνύοντας ότι η τοποθεσία κατοικούνταν αδιάλειπτα για αιώνες. Πολλά από τα εργαλεία και τα αντικείμενα που ανακαλύφθηκαν στον τύμβο του Σαλγανέα φιλοξενούνται πλέον στις προθήκες του Αρχαιολογικού Μουσείου Αθηνών, αποτελώντας αδιάψευστους μάρτυρες της μακράς ιστορίας της περιοχής.
