Η Ιερά Μονή Αγίου Χαραλάμπους Λευκών αποτελεί έναν από τους πιο σημαντικούς θρησκευτικούς και ιστορικούς προορισμούς στην Εύβοια, προσφέροντας στους επισκέπτες μια μοναδική εμπειρία κατάνυξης στον Δήμο Κύμης Αλιβερίου. Αυτό το βυζαντινό μοναστήρι κοντά στο Αυλωνάρι, το οποίο είναι χαρακτηρισμένο ως αρχαιολογικό μνημείο, συνδέεται άρρηκτα με τον Στρατηγό Νικόλαο Κριεζώτη και την τοπική παράδοση της Ανατολικής Εύβοιας.
Με την πλούσια συλλογή από σπάνιες εικόνες, την ιδιαίτερη ξύλινη λύρα στο ιερό και την ιστορία του ως καταφύγιο στην Κατοχή, η γυναικεία μονή παραμένει ένας πνευματικός φάρος σε υψόμετρο 500 μέτρων, περιτριγυρισμένη από τις εμβληματικές λεύκες που της χάρισαν το όνομά της.
Σε απόσταση μόλις 7 χιλιομέτρων από το Αυλωνάρι, η Μονή Λευκών στέκεται επιβλητικά μέσα σε ένα καταπράσινο τοπίο, διατηρώντας αναλλοίωτη την αρχιτεκτονική της ταυτότητα που χρονολογείται πριν από τον 10ο αιώνα. Αρχικά ιδρύθηκε ως μονή των Εισοδίων της Θεοτόκου, όμως η ιστορική της πορεία άλλαξε ριζικά τον 19ο αιώνα εξαιτίας ενός θαύματος που βίωσε ο ήρωας της Επανάστασης, Νικόλαος Κριεζώτης.
Ο στρατηγός, ο οποίος είχε φοιτήσει εκεί ως παιδί, επέστρεψε το 1835 βαριά άρρωστος και μετά τη θεραπεία του αφιέρωσε μια εικόνα του Αγίου Χαραλάμπους και ένα τμήμα από το ξύλο του μαρτυρίου του Αγίου, δίνοντας έτσι στη μονή το σημερινό της όνομα.
Πέρα από την πνευματική της αξία, η μονή διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην Εθνική Αντίσταση κατά τη διάρκεια της Γερμανό-Ιταλικής κατοχής, λειτουργώντας ως ασφαλές ορμητήριο και καταφύγιο για όσους επεδίωκαν να διαφύγουν προς τη Μέση Ανατολή μέσω του Αιγαίου. Μετά από μια περίοδο εγκατάλειψης που απείλησε την ύπαρξή της, το μοναστήρι επαναλειτούργησε το 1985 ως γυναικείο κοινόβιο, ανακτώντας την παλιά του αίγλη και την ηρεμία που αρμόζει σε έναν χώρο με τόση ιστορία.
Σήμερα, ο επισκέπτης μπορεί να θαυμάσει τις παλιές επιγραφές και τα κειμήλια που φυλάσσονται στο καθολικό, νιώθοντας την ενέργεια ενός τόπου που υπήρξε πηγή μάθησης και θυσίας για γενιές Ευβοέων.
