Μαχαλάς Εύβοιας: Ένα κρυμμένο πετρόχτιστο χωριό αναγεννάται

Ο παλαιός οικισμός των Ζαράκων, γνωστός ως Μαχαλάς, αποτελεί ένα σπάνιο δείγμα διατήρησης της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς στη νότια Εύβοια. Κρυμμένος προσεκτικά ανάμεσα σε απότομους ορεινούς όγκους και περιτριγυρισμένος από πυκνή βλάστηση και ένα ρέμα με τρεχούμενα νερά, ο οικισμός προσφέρει μια αυθεντική εικόνα της υπαίθρου.

Τα παλαιά κτίρια ξεχωρίζουν αμέσως για την ηπειρώτικη τεχνοτροπία τους. Πρόκειται για επιβλητικά, πετρόχτιστα αρχοντικά με χαρακτηριστικές στέγες, οι οποίες είναι καλυμμένες εξ ολοκλήρου από μεγάλες μαρμάρινες πλάκες, αντανακλώντας την τέχνη των μαστόρων της εποχής.

Η σταδιακή μετακίνηση των ντόπιων κατοίκων προς τη σημερινή, νέα τοποθεσία του χωριού ξεκίνησε στις αρχές του 20ού αιώνα, με την απόλυτη εγκατάλειψη του Μαχαλά να καταγράφεται επίσημα το 1960. Σήμερα, όμως, η περιοχή βιώνει μια σταδιακή και ουσιαστική αναγέννηση.

Αρκετοί Έλληνες και ξένοι περιηγητές προχωρούν στην αγορά και την εξαιρετικά προσεκτική αναστήλωση των ερειπωμένων οικιών, σεβόμενοι απόλυτα την ιστορικότητα του τοπίου. Προκειμένου να αποφευχθεί η άναρχη τουριστική ανάπτυξη, ο οικισμός παραμένει αυστηρά εκτός σχεδίου πόλεως, επιτρέποντας νομικά μόνο την αναπαλαίωση στα ήδη υπάρχοντα πέτρινα κτίσματα.

Στη σύγχρονη μορφή του, το παλιό χωριό φιλοξενεί προσεγμένες ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις και υπηρεσίες ευεξίας, προσελκύοντας επισκέπτες που αναζητούν την ηρεμία. Ταυτόχρονα, αποτελεί ιδανική αφετηρία για όσους αγαπούν την πεζοπορία. Ένα πυκνό δίκτυο από παραδοσιακά μονοπάτια ενώνει το βουνό με τις παραλίες.

Ξεχωρίζει η δασική διαδρομή που εκκινεί από το εξωκλήσι του Αγίου Αντωνίου, περνά μέσα από τα στενά του οικισμού και το τοπικό ποτάμι, για να καταλήξει στην παραλία Φρυνιακός. Σε κοντινή απόσταση βρίσκεται και το εξωκλήσι της Ζωοδόχου Πηγής, νότια του Δύστου, όπου οι αρχαιολογικές σκαπάνες έχουν φέρει στο φως σημαντικά ευρήματα των αρχαίων Ζαράκων.