Ήταν Ιούνιος του 1912 όταν ο πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος ταξίδεψε εκτάκτως στο Μαντούδι της Εύβοιας, όχι για μια εθιμοτυπική επίσκεψη, αλλά για να επιλύσει μια τεράστια εργατική κρίση που απειλούσε με πλήρη παράλυση τα ορυχεία λευκολίθου της περιοχής. Η παρέμβασή του έμελλε να μείνει στην ιστορία, καθώς οδήγησε στην de facto καθιέρωση του 8ώρου, πολλά χρόνια πριν νομοθετηθεί επίσημα.
Η «πυριτιδαποθήκη» των ορυχείων: Εξοντωτικές συνθήκες και εκμετάλλευση
Στις αρχές του 20ού αιώνα, χιλιάδες εργάτες, ενήλικοι και ανήλικοι, απασχολούνταν στα ορυχεία της Βόρειας Εύβοιας κάτω από εξαιρετικά σκληρές συνθήκες. Η εργασία διαρκούσε από την ανατολή έως τη δύση του ηλίου, χωρίς διακοπές, συχνά μέσα στο κρύο και την υγρασία των στοών.
Ωστόσο, η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι ήταν το σύστημα πληρωμών της μεταλλευτικής εταιρείας. Σύμφωνα με τον ιστορικό της εποχής, Γιώργο Αφένδρα, αντί για μετρητά, οι εργάτες λάμβαναν έντυπες αποδείξεις για τα δεδουλευμένα τους, τις οποίες μπορούσαν να εξαργυρώσουν μόνο στα κεντρικά γραφεία της εταιρείας στην Αθήνα.
Αυτό το σύστημα τους ανάγκαζε να «σπάνε» τις αποδείξεις σε τοπικούς εμπόρους και τοκογλύφους, χάνοντας από 10% έως και 20% του μισθού τους. Η πρακτική αυτή είχε οδηγήσει τους εργάτες σε απόγνωση.
Η απεργία και η κρίσιμη παρέμβαση του Δημάρχου
Με την καθοδήγηση πιο έμπειρων συναδέλφων τους, οι εργάτες των ορυχείων προχώρησαν σε γενική απεργία. Κατέλαβαν τις κρίσιμες εγκαταστάσεις, όπως τους φούρνους καμίνευσης, και απείλησαν με ανατίναξη των στοών αν δεν ικανοποιούνταν τα αιτήματά τους.
Κομβικό ρόλο στην εξέλιξη της κρίσης διαδραμάτισε ο τότε Δήμαρχος Κηρέως, Αλέξιος Γεροδημητρίου. Ο Δήμαρχος, γνωστός για τη στήριξή του στους εργάτες, απέστειλε ένα μακροσκελές τηλεγράφημα απευθείας στον πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο, περιγράφοντας την κατάσταση και ζητώντας την άμεση επέμβαση της κυβέρνησης. Η απάντηση ήταν άμεση: ο Βενιζέλος θα επισκεπτόταν ο ίδιος την περιοχή.
Η άφιξη Βενιζέλου και η ιστορική απόφαση
Όπως κατέγραψε η εφημερίδα της Χαλκίδας «Εύριπος» στο φύλλο της 6ης Ιουνίου 1912, ο Βενιζέλος έφτασε στο Μαντούδι στις 3 Ιουνίου. Παρά την επίσημη υποδοχή που του είχαν ετοιμάσει οι τοπικές αρχές, ο πρωθυπουργός διέταξε τον οδηγό του να τον μεταφέρει απευθείας στους φούρνους, όπου ήταν συγκεντρωμένοι οι απεργοί.
Εκεί, άκουσε τα αιτήματα της επιτροπής των εργατών και στη συνέχεια τις εξηγήσεις των εκπροσώπων της εταιρείας. Εμφανώς σοκαρισμένος από το σύστημα πληρωμών, ο Βενιζέλος έλαβε μια απόφαση-σταθμό επί τόπου:
- Οι πληρωμές θα γίνονται πλέον σε μετρητά, κάθε 15 ημέρες, στα γραφεία της εταιρείας στο Μαντούδι.
- Το ωράριο εργασίας για όλους τους εργάτες, ανεξαρτήτως ειδικότητας, καθορίζεται σε οκτώ (8) ώρες ημερησίως, μέχρι την ψήφιση σχετικού νόμου από τη Βουλή.
Η ανακοίνωση έγινε δεκτή με ζητωκραυγές από τους εργάτες, τερματίζοντας άμεσα την απεργία. Η παρέμβαση του Βενιζέλου στο Μαντούδι δεν έλυσε απλώς μια τοπική διένεξη, αλλά αποτέλεσε ορόσημο για το εργατικό κίνημα σε όλη τη χώρα, δείχνοντας την αποφασιστικότητα της κυβέρνησης να παρέμβει δυναμικά σε ζητήματα κοινωνικής δικαιοσύνης και εργασιακής εκμετάλλευσης.
Πηγή: malian.gov.gr
